Η Ευτυχία που λείπει: Το υπαρξιακό κενό στην εποχή της Θεραπείας

Παρά την ολοένα και μεγαλύτερη στροφή των ανθρώπων προς την αυτογνωσία και την ψυχοθεραπεία είτε μέσα από κλασικές μεθόδους είτε μέσω καινοτόμων, εναλλακτικών και πολλές φορές επαναστατικών προσεγγίσεων, το πολυπόθητο αίσθημα της ευτυχίας φαίνεται να παραμένει άπιαστο. Σε μια εποχή όπου η ψυχική υγεία αποτελεί προτεραιότητα και τα εργαλεία για προσωπική εξέλιξη είναι άφθονα, παρατηρούμε ένα παράδοξο: η εσωτερική ισορροπία, η χαρά και η βελτίωση της καθημερινότητας δεν αυξάνονται ανάλογα. Το υπαρξιακό κενό επιμένει, σαν να μην αρκεί η θεραπεία για να προσεγγίσει το άτομο ένα βαθύτερο νόημα ζωής και  μια εσωτερική γαλήνη.

Το ζήτημα του βαθύτερου νοήματος και της εσωτερικής ισορροπίας στην καθημερινότητα είναι πολυπαραγοντικό και σύνθετο. Δεν εξαρτάται μόνο από την εκάστοτε θεραπευτική διαδικασία ή την προσωπική διάθεση για αυτογνωσία. Επηρεάζεται από ένα ευρύ φάσμα παραγόντων όπως η ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων, το περιβάλλον στο οποίο ζω(χώρα, πόλη, κοινωνία, οικονομικές συνθήκες, εποχή στην ιστορία της ανθρωπότητας κτλ), η υγεία, ο τομέας υπηρεσίας μου αλλά και βαθύτερες υπαρξιακές ανάγκες όπως η ανάγκη για σύνδεση, προσφορά, δημιουργία και πνευματικότητα. Όταν αυτοί οι παράγοντες παραμένουν σε δυσαρμονία ή δεν αναπτύσσονται παράλληλα, ακόμη και η πιο εξελιγμένη μορφή ψυχοθεραπείας ίσως να μην μπορεί να γεφυρώσει το εσωτερικό χάσμα.

Υπάρχει όμως ένας πολύ σημαντικός, συχνά παραγνωρισμένος παράγοντας που ξεκλειδώνει την προσωπική αναγέννηση και πρέπει πάντα να συνοδεύει κάθε ψυχοθεραπευτική ή αυτογνωσιακή διαδικασία. Πρόκειται για τη ''μοναξιά του τραύματος''.

Στις δύσκολες στιγμές ή περιόδους της ζωής, δεν είναι πάντοτε το ίδιο το γεγονός που αφήνει το βαθύτερο αποτύπωμα στην ψυχή. Πολύ συχνά, η πιο οδυνηρή διάσταση είναι η μοναξιά μέσα στην οποία βιώνεται κάτι. Αυτή η μοναξιά δεν είναι απλώς η απουσία των άλλων αλλά η εμπειρία μιας απόλυτης αποσύνδεσης από το νόημα, τη ζωή, την ελπίδα. Είναι το βίωμα του είμαι μόνος μου μέσα σε αυτό που ζω, κανείς δεν μπορεί να με καταλάβει, εγώ δεν μπορώ να καταλάβω τα γιατί και τα πως, ο δικός μου κόσμος είναι διαφορετικός από των άλλων, δύσκολος και πολλές φορές εχθρικός.

Ό,τι μας τραυματίζει μας αφήνει σιωπηλούς, όχι γιατί δεν έχουμε τι να πούμε, αλλά γιατί ό,τι ζούμε δεν μπορεί να χωρέσει σε λέξεις, μας ξεπερνάει, είναι αθέατο, ανείπωτο, απροσπέλαστο. Μας φέρνει αντιμέτωπους με το πιο ακληρό ερώτημα της ύπαρξης: Ποιος είμαι, όταν όλα τα σημεία αναφοράς σβήνουν; Όταν η παρηγοριά δεν έρχεται, και όταν κανένας λόγος δεν μπορεί να με ''σώσει'', πού θα στηρίξω την αλήθεια μου;

Άραγε έχεις προσέξει ότι τα πιο τραυματικά γεγονότα της ζωής τα κρύβουμε ως επτασφράγιστα μυστικά; Είναι πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού μας, μας συνοδεύουν σαν σκιά νύχτα μέρα αλλά χρειάζονται μήνες, χρόνια, ζωές κάποιες φορές για να φωτιστούν και να απελευθερωθούν.

Η ψυχοθεραπεία, γίνεται ουσιαστική  όταν δεν προσπαθεί μόνο να επουλώσει το τραύμα ως γεγονός, αλλά να θεραπεύσει και τη μοναξιά που το συνόδευσε. Γιατί αυτή η μοναξιά είναι που κόβει τις γέφυρες προς τη χαρά, την πληρότητα και την εσωτερική ισορροπία.Είναι αυτή που σε παγιδεύει στον φόβο,την κριτική και την αντιδραστικότητα.

Κάθε θεραπευτική διαδρομή ολοκληρώνεται όταν το άτομο αναπτύξει με συνειδητή προσπάθεια τρεις ικανότητες:

1.Την ικανότητα να νοηματοδοτεί με ουδετερότητα τα δύσκολα αντιμετωπίζοντας τα όχι ως τιμωρία ή κατάρρευση, αλλά ως συμβάντα με τα οποία έχει μια βαθύτερη συνάφεια στα πλαίσια της προσωπικής του ιστορίας και αυτού που μαθαίνει εξελισσόμενος στο ταξίδι της ζωής.

2. Την ικανότητα να δημιουργεί και να τροφοδοτεί υγιείς σχέσεις με άλλους ανθρώπους και τον κόσμο γύρω του. Δεν μπορεί κανείς να τα καταφέρει μόνος του. Ο υγιής άνθρωπος προσφέρει την βοήθεια του ανιδιοτελώς και είναι έτοιμος να ζητήσει και εκείνος συμπαράσταση και βοήθεια στην δική του ανάγκη. Αναπτύσσει το ''αντανακλαστικό του εμείς και του μαζί''. Δεν θα ξαναμείνει ποτέ μόνος στα επόμενα δυσάρεστα της ζωής.

3.Την ικανότητα να διατηρεί την εμπιστοσύνη στη θεία πρόνοια, ακόμη και μέσα στο πιο βαθύ σκοτάδι. Ξέρει ότι αυτό που θα χρειαστεί την επόμενη στιγμή θα είναι πάντα διαθέσιμο για κείνον με τον κατάλληλο τρόπο.

Γιατί τελικά, δεν είναι η απουσία του πόνου που φέρνει την ευτυχία, αλλά η δυνατότητα να τον μεταμορφώνουμε παρέα.

Αλήθεια πόσο αυθεντικός είσαι;

Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της αδιάκοπης ροής πληροφοριών, όπου τα σύνορα της κουλτούρας και της ταυτότητας γίνονται ολοένα και πιο ρευστά, η αυθεντικότητα του ατόμου αναδεικνύεται σε υπαρξιακή αναζήτηση. Ο σύγχρονος άνθρωπος, βυθισμένος σε έναν ωκεανό ομογενοποιημένων προτύπων και επιβεβλημένων αφηγήσεων, κινδυνεύει να χάσει την ουσία του εαυτού του. Γι’ αυτό, σήμερα περισσότερο από ποτέ, η αυθεντικότητα δεν είναι απλώς επιλογή, αλλά αναγκαιότητα: ένας τρόπος να διατηρήσουμε την ελευθερία μας, να δώσουμε νόημα στη μοναδικότητά μας και να χαράξουμε τη δική μας πορεία σε έναν κόσμο που συχνά ευνοεί τη μίμηση αντί της αλήθειας.

Σύμφωνα με το Μέγα Λεξικὸν Ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης του Δ.Δημητράκου, αυθεντικός είναι αυτός που ανταποκρίνεται στο σκοπό του, ο αρχικός, ο πρωτότυπος, ο μη εξ αντιγραφής.

Ο Φίλος μου ο Φόβος

Ο ισοσκελής σταυρός συμβολίζει την  σύνδεση, συνάφεια, αλληλεξάρτιση της οριζόντιας υλικής με την κάθετη πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου. Το σημείο συνάντησης και επικοινωνίας των δύο αυτών αξόνων διαταράσσεται από το συναίσθημα του φόβου(κέντρο της καρδιάς).

Εκφράσεις όπως ‘‘παρέλυσα από το φόβο μου’’, ‘‘μου κόπηκαν τα πόδια ή τα ήπατα’’, ‘‘δεν έχει φόβο να συμβεί …..’’(δεν διατρέχει κίνδυνο να...) δείχνουν ακριβώς τι συμβαίνει όταν φοβάμαι: Παραλύω και νοιώθω κίνδυνο.

Βιώνω το καταθλιπτικό συναίσθημα του κινδύνου και τρέπομαι σε φυγή, νοιώθω χωρίς ελπίδα.

Όταν φοβάμαι σταματώ να ζω. Το κέντρο των συναισθημάτων μου παγώνει, δεν επιτρέπει την ροή ενέργειας από το νοητικό προς το επιθυμητικό κέντρο  ( στη φυσιολογική ροή κάθε σκέψη γεννά συναίσθημα και ανάλογη επιθυμία–δράση). Στο μεν νοητικό κέντρο, διακόπτεται η εισχώρηση νέων ιδεών και σκέψεων οπότε η λειτουργία του κέντρου επανατροφοδοτεί σε ένα φαύλο κύκλο μόνο τον φόβο μεγενθύνοντας τον, ενώ στο επιθυμητικό κέντρο, χωρίς νέες σκέψεις και συναισθήματα δεν γεννιέται νέα επιθυμία και κατά συνέπεια νέα δράση. Κυριολεκτικά σταματώ να ζω.

Όταν η υλική μου φύση διακόπτει μέσω του φόβου την επικοινωνία της με το πνεύμα, στην ουσία αδυνατώ να δώσω θετικό νόημα σε ό,τι αρνητικό, περιοριστικό, δύσκολο μου έχει συμβεί μέχρι σήμερα στη ζωή μου και να συμφιλιωθώ μαζί του. Εύκολα θα αναρωτηθεί κανείς πως μπορώ να δώσω θετικό νόημα σε αρνητικά πράγματα. Επειδή στο γήινο σχολείο ο άνθρωπος εξελίσσεται μέσω των εμποδίων και προκλήσεων, το θετικό νόημα εδώ σημαίνει το προσωπικό μήνυμα αλήθειας, τον λόγο για τον οποίο το αρνητικό γεγονός της ζωής  με εξυπηρετεί να μάθω καλύτερα κάτι για μένα, τον σκοπό μου, το ποιος είμαι και προς τα που πρέπει να πάω, το ωφέλιμο και το βλαβερό.

Στην αγκαλιά του φόβου πάω αντίθετα στη ροή της ζωής που μετακινείται συνεχώς προς την αλλαγή και την νέα εμπειρία και πιστεύω ότι αυτό που με φοβίζει προβλέπεται οπωσδήποτε για μένα, θα συμβεί πάσει θυσία(οπότε καλύτερα να μην ζήσω, να μην βγω από το σπίτι μου αφού θα πάθω ξανά ό,τι μου συνέβη παλαιότερα).

Ο φόβος δεν μπορεί να θεραπευτεί οριστικά με θετικές δηλώσεις και προσπάθεια καλλιέργειας θάρρους, ασφάλειας, χαράς, κτλ.

Ο φόβος θεραπεύεται μόνο όταν αποφασίσω να τον κοιτάξω κατάματα, να τον κάνω τον πιο καλό μου φίλο και να επικοινωνήσω μαζί του για να βρω το μήνυμα του. Τότε αποδέχομαι την ιστορία μου, το ποιος είμαι και τι μου έχει συμβεί και ανοίγει ο δρόμος για αλλαγές. Δεν μπορώ να αλλάξω κάτι που δεν είναι δικό μου.